Uluslararası ticaretin karmaşık yapısında, alıcı ve satıcı arasındaki sorumlulukları, maliyetleri ve riskleri net bir şekilde belirlemek hayati önem taşır. Bu noktada devreye Gümrük Teslim Şekilleri girer. Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve dünya genelinde kabul gören Incoterms (International Commercial Terms) kuralları, bu teslim şekillerini standartlaştırarak dış ticaret yapan firmalar için bir yol haritası sunar. Yanlış veya eksik belirlenmiş bir teslim şekli, beklenmedik maliyetlere, anlaşmazlıklara ve ciddi mağduriyetlere yol açabilir.
Nemessis Gümrük Müşavirliği olarak, Gümrük Teslim Şekillerinin (Incoterms) ne olduğunu, neden bu kadar önemli olduğunu ve dış ticaret operasyonlarınızda doğru teslim şeklini seçmenin avantajlarını sizin için detaylıca açıklıyoruz.
1. Gümrük Teslim Şekli (Incoterms) Nedir?
Gümrük Teslim Şekilleri, uluslararası ticarette malın alıcıdan satıcıya transferi sırasında ortaya çıkan risklerin, maliyetlerin ve sorumlulukların hangi noktada ve kimin üzerine geçeceğini belirleyen uluslararası standart kurallar bütünüdür. Genellikle “Incoterms” olarak bilinen bu kurallar, en son 2020 yılında güncellenmiştir (Incoterms 2020).
Incoterms kuralları, bir satış sözleşmesinde yer aldığında, aşağıdaki üç temel konuyu netleştirir:
- Risk Transferi: Malların kaybolması veya hasar görmesi riskinin satıcıdan alıcıya hangi coğrafi noktada ve zamanda geçtiği.
- Maliyet Transferi: Malların taşınması, sigortalanması, gümrüklenmesi ve diğer lojistik süreçlere ilişkin maliyetlerin kimin tarafından karşılanacağı.
- Sorumluluk Transferi: Gümrükleme, izinler ve belgeler gibi idari işlemlerin hangi tarafın sorumluluğunda olduğu.
Bu kurallar, uluslararası ticarette ortak bir dil oluşturarak yanlış anlaşılmaları, gecikmeleri ve hukuki ihtilafları önlemeyi amaçlar.
2. Başlıca Incoterms Teslim Şekilleri ve Kapsamları
Incoterms kuralları, taşıma modlarına (deniz/iç su yolu veya herhangi bir taşıma modu) göre gruplandırılmış 11 farklı teslim şeklini içerir. İşte en yaygın kullanılanlardan bazıları:
a. Her Türlü Taşıma Modu İçin Geçerli Teslim Şekilleri
- EXW (Ex Works / İş Yerinde Teslim):
- Risk ve Maliyet Transferi: Satıcının iş yerinde (fabrika, depo vb.) teslim edildiği anda alıcıya geçer.
- Sorumluluklar: Satıcının en az sorumluluğa sahip olduğu teslim şeklidir. Alıcı, malların yüklenmesinden, taşınmasından, sigortasından, gümrüklemesinden ve tüm maliyetlerinden sorumludur. Genellikle iç ticarette veya başlangıç aşamasındaki ihracatçılar tarafından tercih edilir.
- FCA (Free Carrier / Taşıyıcıya Teslim):
- Risk ve Maliyet Transferi: Satıcının malları, alıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya veya başka bir kişiye, belirlenen yerde teslim ettiği anda alıcıya geçer.
- Sorumluluklar: Satıcı, ihracat gümrük işlemlerini tamamlar. Alıcı, ana taşıma, sigorta, ithalat gümrük işlemleri ve diğer tüm maliyetlerden sorumludur. Bu teslim şekli, her türlü taşıma modunda yaygın olarak kullanılır.
- CPT (Carriage Paid To / Taşıma Bedeli Ödenmiş Olarak):
- Risk Transferi: Mallar taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer (ilk taşıyıcıya).
- Maliyet Transferi: Satıcı, belirlenen varış yerine kadar taşıma maliyetlerini öder.
- Sorumluluklar: Satıcı, ihracat gümrük işlemlerini ve varış noktasına kadar taşıma masraflarını karşılar. Sigorta sorumluluğu alıcıya aittir.
- CIP (Carriage and Insurance Paid To / Taşıma ve Sigorta Bedeli Ödenmiş Olarak):
- Risk Transferi: Mallar taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer (ilk taşıyıcıya).
- Maliyet Transferi: Satıcı, belirlenen varış yerine kadar taşıma ve minimum sigorta maliyetlerini öder.
- Sorumluluklar: CPT’ye ek olarak satıcı, alıcının faydalanacağı şekilde minimum riskli taşıma sigortası yaptırmak zorundadır. İhracat gümrük işlemleri satıcıya, ithalat gümrük işlemleri alıcıya aittir.
- DAP (Delivered at Place / Belirlenen Yerde Teslim):
- Risk ve Maliyet Transferi: Mallar, belirlenen varış yerinde, taşıma aracından indirilmeye hazır şekilde alıcının emrine bırakıldığında alıcıya geçer.
- Sorumluluklar: Satıcı, tüm taşıma, sigorta (isteğe bağlı) ve ihracat gümrük işlemlerinden sorumludur. İthalat gümrük işlemleri ve vergileri alıcıya aittir.
- DPU (Delivered at Place Unloaded / Belirlenen Yerde Boşaltılmış Teslim):
- Risk ve Maliyet Transferi: Mallar, belirlenen varış yerinde taşıma aracından boşaltılmış olarak alıcının emrine bırakıldığında alıcıya geçer. (DPU, Incoterms 2020 ile DAT’ın (Delivered At Terminal) yerini almıştır).
- Sorumluluklar: Satıcı, varış yerindeki boşaltma dahil tüm taşıma ve sigorta (isteğe bağlı) masraflarından sorumludur. İthalat gümrük işlemleri ve vergileri alıcıya aittir.
- DDP (Delivered Duty Paid / Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim):
- Risk ve Maliyet Transferi: Mallar, belirlenen varış yerinde, gümrük vergileri ödenmiş ve boşaltılmaya hazır şekilde alıcının emrine bırakıldığında alıcıya geçer.
- Sorumluluklar: Satıcının en fazla sorumluluğa sahip olduğu teslim şeklidir. Satıcı, ihracat ve ithalat gümrük işlemleri, tüm vergiler, taşıma ve sigorta dahil olmak üzere tüm maliyet ve risklerden sorumludur. Alıcı için en avantajlı teslim şeklidir.
b. Sadece Deniz ve İç Su Yolu Taşımacılığı İçin Geçerli Teslim Şekilleri
- FAS (Free Alongside Ship / Gemi Doğrultusunda Teslim):
- Risk ve Maliyet Transferi: Mallar, alıcı tarafından belirlenen yükleme limanında, geminin yanı başına bırakıldığında alıcıya geçer.
- Sorumluluklar: Satıcı, ihracat gümrük işlemlerini yapar. Gemiye yükleme, taşıma, sigorta ve diğer tüm masraflar alıcıya aittir.
- FOB (Free On Board / Gemi Güvertesinde Teslim):
- Risk ve Maliyet Transferi: Mallar, belirlenen yükleme limanında, gemi güvertesine yüklendiğinde alıcıya geçer.
- Sorumluluklar: Satıcı, malların gemi güvertesine kadar olan tüm maliyet ve risklerinden (ihracat gümrüklemesi dahil) sorumludur. Gemiye yüklendikten sonraki tüm maliyet ve riskler alıcıya geçer. Deniz taşımacılığında en sık kullanılan Incoterms’lerden biridir.
- CFR (Cost and Freight / Mal Bedeli ve Navlun):
- Risk Transferi: Mallar, yükleme limanında gemi güvertesine yüklendiğinde alıcıya geçer.
- Maliyet Transferi: Satıcı, belirlenen varış limanına kadar navlun (taşıma) bedelini öder.
- Sorumluluklar: Sigorta sorumluluğu alıcıya aittir.
- CIF (Cost, Insurance and Freight / Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun):
- Risk Transferi: Mallar, yükleme limanında gemi güvertesine yüklendiğinde alıcıya geçer.
- Maliyet Transferi: Satıcı, belirlenen varış limanına kadar navlun ve minimum sigorta bedelini öder.
- Sorumluluklar: CFR’ye ek olarak satıcı, alıcının faydalanacağı şekilde minimum riskli taşıma sigortası yaptırmak zorundadır. Deniz taşımacılığında en sık kullanılan Incoterms’lerden bir diğeridir.
3. Neden Doğru Teslim Şeklini Seçmelisiniz?
Doğru Incoterms seçimi, dış ticaret operasyonlarınızın başarısı için kritik öneme sahiptir:
- Maliyet Kontrolü: Hangi tarafın hangi maliyeti (navlun, sigorta, gümrük vergileri vb.) üstleneceğini netleştirerek, beklenmedik giderlerin önüne geçer.
- Risk Yönetimi: Malların hasar görmesi veya kaybolması durumunda sorumluluğun kimde olduğunu belirler, bu da olası anlaşmazlıkları ve tazminat süreçlerini basitleştirir.
- Yasal Uyum ve Anlaşmazlıkların Önlenmesi: Uluslararası kabul görmüş standartlar sayesinde, alıcı ve satıcı arasında olası yanlış anlaşılmaları ve hukuki ihtilafları minimize eder.
- Lojistik Planlama: Taşıma, depolama ve gümrükleme süreçlerinin kim tarafından organize edileceğini netleştirir, bu da tedarik zinciri yönetimini kolaylaştırır.
- Sözleşme Bütünlüğü: Uluslararası satış sözleşmelerinin ayrılmaz bir parçasıdır ve sözleşmenin geçerliliği ve uygulanabilirliği için önemlidir.
Nemessis Gümrük Müşavirliği ile Doğru Teslim Şekli ve Sorunsuz Ticaret
Incoterms kuralları karmaşık görünebilir ve her teslim şeklinin kendine özgü detayları bulunur. Firmanızın ithalat veya ihracat operasyonlarında hangi teslim şeklinin daha avantajlı olacağını belirlemek, ürünün cinsi, taşıma modu, risk toleransı ve ticari stratejinize bağlıdır.
Nemessis Gümrük Müşavirliği olarak, dış ticaret süreçlerinizin her aşamasında size profesyonel danışmanlık sağlıyoruz:
- Doğru Incoterms Seçimi: Ticari ihtiyaçlarınıza ve risk profilinize en uygun teslim şeklini seçmenizde size rehberlik ederiz.
- Maliyet ve Risk Analizi: Seçilen teslim şeklinin taşıyacağı maliyetleri ve riskleri detaylıca analiz ederek, sürprizlerle karşılaşmanızı engelleriz.
- Sözleşme Danışmanlığı: Uluslararası satış sözleşmelerinizde Incoterms maddelerinin doğru yer almasını sağlarız.
- Gümrükleme ve Lojistik Koordinasyonu: Seçtiğiniz teslim şekline göre gümrükleme, taşıma ve diğer lojistik süreçlerinizi en etkin şekilde koordine ederiz.
Uluslararası ticarette karşılaşabileceğiniz maliyet ve riskleri en aza indirmek ve operasyonlarınızı sorunsuz bir şekilde yönetmek için Nemessis Gümrük Müşavirliği’nin uzmanlığına güvenebilirsiniz. Dış ticaretinizin her adımında yanınızda olmak için bize ulaşın!